Wie in België als groothandelaar geneesmiddelen wil aankopen, houden, leveren of uitvoeren, heeft een vergunning voor de groothandel in geneesmiddelen van het FAGG nodig. De aanvraag gebeurt op het formulier van het agentschap, vermeldt een gekwalificeerde verantwoordelijke persoon (VP) en wordt gevolgd door een inspectie op de goede distributiepraktijken (GDP). De wettelijke termijn voor een beslissing is 90 dagen na een geldige aanvraag. Het meeste werk ligt vóór de indiening: de scope bepalen, de vestiging klaarmaken en een kwaliteitssysteem opbouwen dat past bij wat u gaat doen.
Wat de vergunning toelaat, en wanneer u ze nodig hebt
De wettelijke basis is artikel 12ter van de wet van 25 maart 1964 op de geneesmiddelen en de artikelen 90 tot 99 van het koninklijk besluit van 14 december 2006 (opent in een nieuw tabblad). In de praktijk hoort u groothandelsvergunning, distributievergunning, vergunning voor de groothandel in geneesmiddelen of, in het Engels, wholesale distribution authorisation (WDA). Het gaat telkens om hetzelfde document.
Het FAGG rekent tot distributie alle activiteiten rond de aankoop, ontvangst, opslag, levering, verkoop en uitvoer van geneesmiddelen, samen met voorraadbeheer, transport, documentatie, traceerbaarheid, klachtenbehandeling en terugroepacties. Concreet:
- U hebt ze nodig als u beroepsmatig geneesmiddelen voor menselijk gebruik aanschaft, houdt, levert of uitvoert, ook als de opslag is uitbesteed en u de goederen nooit ziet.
- Een fabrikant of invoerder mag de geneesmiddelen distribueren die onder zijn fabricagevergunning vallen, maar moet dan dezelfde groothandelsverplichtingen naleven (art. 95 §1).
- Louter transport vraagt geen vergunning, zegt het FAGG in zijn vragen en antwoorden over GDP (opent in een nieuw tabblad). De groothandelaar die de opdracht geeft, blijft verantwoordelijk voor het vervoer. Voor tijdelijke opslag die verder gaat dan wat het vervoer vraagt, kan wel een vergunning nodig zijn.
- Bemiddelaars kopen of houden geen geneesmiddelen. Zij registreren zich bij het FAGG (art. 101bis).
- Medische hulpmiddelen vallen buiten de GDP-richtsnoeren voor geneesmiddelen.
Drie documenten worden vaak verward. De vergunning laat het bedrijf toe de vermelde activiteiten uit te voeren op de vermelde vestiging. Een GDP-certificaat geeft het resultaat van een inspectie weer en staat in de EudraGMDP-databank (opent in een nieuw tabblad). Een vergunning voor het in de handel brengen (VHB) hoort bij een product, niet bij een distributeur.
De autoriteit, en waarom de scope telt
Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) verleent de vergunning namens de minister. Op de pagina over vergunningen (opent in een nieuw tabblad) van het FAGG vindt u het actuele formulier en de instructies.
De vergunning vermeldt de activiteiten die u hebt aangevraagd, en uw activiteiten moeten daarbinnen blijven. Beslis over deze punten voordat u het formulier invult:
- Activiteiten. Aanschaffen, houden, leveren, uitvoeren, of een combinatie.
- Vestiging. De bedrijfsruimten waar geneesmiddelen worden opgeslagen of van waaruit de activiteit wordt geleid, inclusief een uitbesteed magazijn.
- Producten. De aanvraag moet de geneesmiddelen vermelden die u wilt distribueren (art. 90). Koudeketenproducten veranderen de eisen aan ruimten en transport. Voor verdovende middelen en psychotrope stoffen is een afzonderlijke activiteitenvergunning nodig.
- Klanten. Leveren aan apotheken, aan andere groothandelaars of aan klanten buiten de EU brengt telkens eigen controles mee. Voor groothandel naar derde landen geldt art. 99bis.
- Openbare dienstverlening. Een groothandelaar-verdeler neemt voorraad- en leveringsverplichtingen op zich volgens de artikelen 100 en 101.
Wat een aanvraag inhoudt
Het FAGG beschrijft de weg in een nota van één pagina, Hoe een vergunning voor distributie van geneesmiddelen aanvragen (opent in een nieuw tabblad), en op zijn pagina over vergunningen. In grote lijnen:
- Controleer uw organisatiegegevens. Het FAGG vraagt aanvragers eerst na te gaan of het bedrijf correct geregistreerd is in de Organisation Management Service (OMS) (opent in een nieuw tabblad) van het EMA.
- Vul het aanvraagformulier in. Eén formulier van het FAGG dient voor een nieuwe aanvraag, een wijziging en een schrapping. Het moet volledig ingevuld en ondertekend zijn door de persoon die volgens de statuten bevoegd is om de onderneming rechtsgeldig te vertegenwoordigen.
- Verstuur het per e-mail met de bijlagen. Het formulier en de bijlagen die erop vermeld staan, gaan naar eudragmdp@fagg.be, elk document als afzonderlijke bijlage met een duidelijke bestandsnaam, en met het onderwerp dat het FAGG op zijn pagina voorschrijft.
- Ontvankelijkheid. Verklaart het FAGG de aanvraag ontvankelijk, dan krijgt uw contactpersoon een bevestiging met de contactgegevens van de inspecteur die zal beoordelen of u aan de GDP voldoet.
- Inspectie. De inspecteur gaat de verstrekte inlichtingen en de conformiteit met de GDP na (art. 97).
- Beslissing. Het FAGG beslist op basis van de conclusies van de inspectie en eventuele corrigerende maatregelen.
De beslissing volgt binnen 90 dagen na een geldige aanvraag (art. 91). De termijn wordt opgeschort zolang het agentschap wacht op bijkomende inlichtingen die het heeft gevraagd (art. 93). Het FAGG noemt dat een clock-stop. U mag pas distribueren nadat de vergunning is verleend.
Over de kosten zegt het FAGG dat het opstellen van de vergunning inbegrepen is in de jaarlijkse bijdrage die elke vergunninghouder verschuldigd is, dat het bedrag jaarlijks wordt geïndexeerd en dat een aanvullende inspectie apart wordt aangerekend. We vermelden hier geen bedragen omdat ze veranderen; kijk op de pagina over bijdragen (opent in een nieuw tabblad) van het agentschap voor het lopende jaar.
Wat voorbereiden
Art. 90 vraagt drie dingen: gepaste bedrijfsruimten, installaties en uitrusting; gekwalificeerd personeel, waaronder een verantwoordelijke persoon; en de verbintenis om de verplichtingen van de houder uit art. 94 na te leven. Vertaald naar een werkdossier:
| Onderdeel | Wat u klaar hebt |
|---|---|
| Onderneming | Gegevens van de rechtspersoon die overeenkomen met de OMS-registratie, de persoon die mag tekenen, een contact dat voor dringende gevallen permanent bereikbaar is (art. 94, 11°) |
| Activiteiten en producten | De aangevraagde activiteiten, de geneesmiddelen of productcategorieën, bewaaromstandigheden, beoogde leveranciers en types klanten |
| Bedrijfsruimten en uitrusting | Plan van de vestiging, gescheiden zones, temperatuurmonitoring en mapping waar nodig, beveiliging, kalibratie- en onderhoudsregistraties |
| Kwaliteitssysteem | Kwaliteitshandboek, SOP’s, afwijkingen en CAPA, wijzigingsbeheer, klachten, retours, vervalste geneesmiddelen, het urgentieplan voor terugroepingen (art. 94, 6°), zelfinspectieprogramma, opleidingsprogramma |
| Documentatie | Een systeem dat elke transactie vastlegt met datum, product, hoeveelheid, leverancier of klant en, waar vereist, partijnummer, en dat vijf jaar wordt bewaard (art. 94, 7° en 8°) |
| Uitbestede activiteiten | Schriftelijke contracten met magazijn- en transportpartners, en een audit van elke partner vóór de start |
| Verantwoordelijke persoon | Diploma, contract en functiebeschrijving met beslissingsbevoegdheid, uurregeling per distributiepunt, register van gedelegeerde taken |
De verantwoordelijke persoon: wie komt in aanmerking
De Belgische wet is preciezer dan het Europese richtsnoer, dat een diploma farmacie alleen wenselijk noemt. Volgens art. 95 §2 moet de verantwoordelijke persoon houder zijn van het wettelijk diploma van apotheker, arts, dierenarts, scheikundige, bioloog, biomedicus of bio-ingenieur, of van de overeenkomstige master. De vragen en antwoorden van het FAGG voegen eraan toe dat ervaring het diploma niet kan vervangen, dat een buitenlands diploma gelijkwaardig moet zijn, dat nationaliteit en woonplaats geen rol spelen en dat er per distributievergunning slechts één verantwoordelijke persoon kan worden aangesteld.
De houder moet erover waken dat de verantwoordelijke persoon aanwezig is bij het uitoefenen van de distributieactiviteiten. Een deeltijdse regeling vraagt een precieze uurregeling, per distributiepunt als er meerdere zijn (art. 94, 10°). Punt 2.2 van de EU-richtsnoeren inzake GDP (opent in een nieuw tabblad) beschrijft de rol zelf: de verantwoordelijke persoon handelt persoonlijk, blijft bereikbaar, mag taken delegeren maar geen verantwoordelijkheden, en heeft een schriftelijke functiebeschrijving met beslissingsbevoegdheid nodig.
Heeft niemand in uw bedrijf een van die diploma’s, of vertrekt uw verantwoordelijke persoon, dan kan een externe aanstelling de oplossing zijn. Op onze pagina over de aangestelde verantwoordelijke persoon voor GDP leest u hoe we die rol beoordelen en opnemen.
Inspectie en opvolging
Bij een eerste vergunning vindt de inspectie plaats vóór de beslissing. Reken erop dat de inspecteur de vestiging en het kwaliteitssysteem vergelijkt met wat in het formulier staat, vraagt hoe de verantwoordelijke persoon de rol in de praktijk zal uitoefenen en nagaat of het personeel de procedures kent. Bevindingen leiden tot corrigerende maatregelen, en het FAGG houdt daar rekening mee in zijn beslissing.
Wil het agentschap weigeren, dan heeft de aanvrager 15 dagen na ontvangst van het ontwerp van beslissing om te vragen dat het dossier voor advies wordt voorgelegd voordat de beslissing definitief wordt (art. 98). Na de vergunning volgen periodiek nieuwe inspecties. Onze checklist voor een GDP-inspectie in België zet op een rij welk bewijs u klaar hebt.
Een bestaande vergunning wijzigen
De houder moet het FAGG minstens 15 dagen vooraf in kennis stellen van elke wijziging in de inlichtingen die bij de aanvraag zijn verstrekt (art. 94, 5°). Daarvoor dient hetzelfde aanvraagformulier, aangeduid als wijziging.
- Bedrijfsruimten, uitrusting of verplichtingen. Het FAGG beslist over zo’n wijziging binnen 30 dagen na een geldige aanvraag, in uitzonderlijke gevallen en met opgave van redenen verlengd tot 90 dagen (art. 92).
- Verantwoordelijke persoon. Een geplande wijziging wordt vooraf gemeld zoals elke andere. Een onverwachte vervanging wordt onverwijld gemeld.
- Nieuwe activiteiten of productcategorieën. Behandel ze als een wijziging van de scope en ga na of de vestiging, de procedures en de opleiding nog passen voordat u de aanvraag indient.
Ons advies: plan een wissel van verantwoordelijke persoon met een overlap en een schriftelijke overdracht van openstaande afwijkingen, CAPA’s, goedkeuringen van leveranciers en klanten en engagementen na inspectie.
Na de vergunning: doorlopende verplichtingen
Art. 94 somt op wat een houder moet blijven doen. De houder moet onder meer:
- geneesmiddelen alleen betrekken bij vergunde leveranciers en alleen leveren aan gemachtigde afnemers, met controle van beide;
- de GDP uit bijlage V van het koninklijk besluit volgen en een kwaliteitssysteem bijhouden waarin verantwoordelijkheden, procedures en risicobeheersmaatregelen zijn vastgelegd;
- de documentatie van transacties vijf jaar bewaren en overzichten bezorgen als het FAGG erom vraagt;
- een urgentieplan hebben zodat een terugroeping kan worden uitgevoerd;
- het FAGG onmiddellijk inlichten over geneesmiddelen die vervalst zijn of waarvan dat wordt vermoed;
- de inspecteurs van het FAGG te allen tijde toegang geven tot de bedrijfsruimten.
Het FAGG verwacht ook dat verlies of diefstal van geneesmiddelen zo snel mogelijk wordt gemeld, en zolang de vergunning loopt, is een jaarlijkse bijdrage verschuldigd. In de dagelijkse werking houdt de verantwoordelijke persoon toezicht op de goedkeuring van leveranciers en klanten, opleiding, afwijkingen, retours, terugroepingen en zelfinspecties.
Veelvoorkomende hiaten die vertraging geven
Dit zijn vaststellingen uit onze eigen projecten, geen officiële lijst.
- Bedrijfsgegevens in OMS die niet overeenkomen met de aanvraag.
- Een formulier dat meer, of minder, activiteiten beschrijft dan het bedrijf zal uitvoeren.
- Algemene procedures die de echte stroom van goederen en documenten niet weergeven.
- Contracten met logistieke partners die getekend zijn, zonder audit vóór de start.
- Geen temperatuurmapping, of een mapping die geen rekening houdt met seizoensschommelingen waar dat nodig is.
- Een verantwoordelijke persoon die wordt vermeld zonder functiebeschrijving, uurregeling of register van gedelegeerde taken.
- Een recallplan dat nooit is getest.
- Goedkeuringen van leveranciers en klanten zonder bewijs van de vergunningscontrole.
Checklist voor de voorbereiding
- Scope beslist: activiteiten, vestiging, producten, klanten.
- OMS-registratie gecontroleerd.
- Verantwoordelijke persoon gekozen, diploma nagekeken, contract en functiebeschrijving getekend.
- Uurregeling uitgeschreven per distributiepunt.
- Bedrijfsruimten klaar, gemonitord en waar nodig gemapt.
- Kwaliteitssysteem geschreven, goedgekeurd en opgeleid.
- Uitbestede partners onder contract en geauditeerd.
- Leveranciers en klanten gekwalificeerd.
- Recallplan en permanent contactnummer in orde.
- Registratiesysteem dat vijf jaar transactiegegevens kan voorleggen.
- Aanvraagformulier ingevuld, ondertekend en met bijlagen verstuurd.
- Team voorbereid op de inspectie.
Waar MEDCOR kan helpen
We bereiden aanvragen en wijzigingen voor, bouwen GDP-kwaliteitssystemen op, kwalificeren logistieke partners en bereiden teams voor op inspectie. Hendrik Staels kan ook optreden als aangestelde verantwoordelijke persoon waar de scope en de uurregeling dat toelaten. Heeft uw team daarnaast opleiding nodig, dan bereidt MEDCOR Academy de opleiding GDP Advanced voor verantwoordelijke personen en QA-professionals voor (in het Engels).
Wilt u een aanvraag, een wijziging of een aanstelling bespreken? Bekijk onze dienst verantwoordelijke persoon of stuur ons de grote lijnen van uw project.

